Արենի-1 քարայրի ուսումնասիրության հիմնական արդյունքները
Բորիս Գասպարյան DownloadԱրենի-1 քարանձավում հնագիտական պեղումները սկսվել են 2007 թվականից: Այն գտնվում է Արփա գետի կիրճում՝ Արենի գյուղից (ՀՀ Վայոց ձորի մարզ) մոտ 1,5 կմ հյուսիս-արևելք: Հնավայրում կատարված հետազոտությունները բացահայտել են մշակութային մնացորդներ, որոնք արտացոլում են ուշ էնդրոլիթի առնվազն երեք փուլեր կամ հորիզոններ, որոնք թվագրվում են մ.թ.ա. V հազարամյակի վերջին քառորդից մինչև IV հազարամյակի կեսերը: Հնավայրի ամենակարևոր հայտնագործություններից են ամենահին կաշվե կոշիկը և գինու արտադրության համալիրը: Այս էկոլոգիական խորշի յուրահատուկ միկրոկլիմայի շնորհիվ օրգանական ծագում ունեցող արտեֆակտները ունեն բացառիկ պահպանվածություն, ինչը Արենի-1-ը դարձնում է Հայկական լեռնաշխարհի հասարակությունների ծագման ուսումնասիրության բացառիկ աղբյուր: Քարանձավում հայտնաբերվել են նաև միջնադարյան ժամանակաշրջանին վերաբերող կարևոր գտածոներ, մասնավորապես՝ գործվածքի և գորգերի բեկորներ, որոնք ապացուցում են հայկական գորգերի արտադրության հնագույն արմատները:
